BORSA

Borsa nedir? kısaca borsa, paranın kıymetli evrak ve madenlerin alınıp satıldığı mecra, platform, merkez. Borsa binasını bir çoğumuz haber programlarında görmüşüzdür her halde bir uzman ekonomi ile para ile alakalı bir açıklama yaparken borsa binasının dışından bir görüntüsü hepsi o kadar, ha birde borsa içerisinde kocaman ekrana bakan bir sürü takım elbiseli stresli insanlar.

Borsa İstanbul’un bu günki modern hali

Evet ekonomi ile ilgilenmeye başlamadan önce borsa konusundaki algım kısaca bu yazdıklarımdan ibaretti. Borsa kavramına para, kıymetli evrak ve madenlerin alınıp satıldığı mecra, platform, merkez diyerek başladım ama zannedersem bunların içerisinde gümüzdeki borsa işleyişini tam anlamıyla ifade eden terim platform diyebilirim. Borsa bütün dünyada faaliyet gösteren bir sistem aslında dünyadaki bütün ülkerin kendi borsaları var ve her borsanın kendine özel bir ismi var. Mesela Türkiye Cumhuriyetinde faaliyet gösteren bizim borsamızın ismi kısaca BİST diye kodlanmıştır açılımı ise BORSA İSTANBUL dur. Örneğin Almanya Borsası DAX diye kodlanmıştır. Her ülke borsasının kendine özgü kuralları olabilir ancak borsa sistemi içerisinde faaliyet gösteren bütün ülke borsaları gerek birbirleri ile alakalı işlemler gerekse genel işleyiş içerisinde bütün borsalar belli mevzuatlar içerisinde faaliyet göstermek zorundadırlar. Her ülkenin kendine özgü kurallarının belirlendiği durumlar yalnızca ülkelerin kendine özgü ekonomik koşullarına göre belirlenir belirlenen bu kurallar borsaların genel işleyişini belirleyen mevzuatlara aykırılık içeremez.

İlginizi çekebilir  Bitcoin

Şimdi en başta belirttiğimiz borsa binası konusunu açıklayamaya çalışacağım bilgim dahilinde. Borsa binası içerisinde kesinlikle her hangi bir para, kıymetli kağıt ya da kıymetli maden fiziksel olarak alınıp satılmamaktadır. Yani elinde 500 gram altını olan satıcı bu altının karşılığı parayı alıcıdan birebir elden değiş tokuş şeklinde ya da şöyle anlatayım al gülüm ver gülüm şeklinde bir alış veriş şekli ile değiş tokuş yapılmamaktadır.

Borsa konusunda önceklikle bilinmesi gereken bütün alım ve satım işlemleri tamamen sanal ortamda aracılar tarafından yapılmaktadır. Kendi ülkemizdeki borsa ( BİST ) işlem yapabilmek için öncelikle Merkezi Kayıt Kuruluşuna MKK kayıt olunması gerekli. Öyle MKK dedim diye sakın gözünüz korkmasın bu kayıt işlemlerini bankalar sizin adınıza yapıyor. Borsa konusunu dağıtmak istemediğim için borsada nasıl işlem yapılır konusuna girmiyorum. Yazımızı özetlersek borsa ister kendi ülkenden ister dünyanın her hangi bir ülkesinden o ülkenin parasını, kıymetli evraklarını ( en yaygın olanı hisse senetleridir ), o ülkenin madenini ( örneğin altın ) sanal ortam üzerinden satın alıp satılabile uluslararası bir sistemin genel adıdır. Her ülke borsanın kendine özel bir ismi ve kodu vardır. Her ülke borsası kendine özgü kurallar koyabilse de genel bir mevzuat içerisinde hareket etmektedir. 

Dünyanın ilk borsa binası

Buraya kadar borsa konusunda verdiğim bilgiler borsaların günümüzdeki durumları ve işleyişleri ile alakalı bilgiler idi. Borsa tarihi aslında çok eskilere gidiyor hatta insanların paradan bi haber yaşadıkları dönemlerde panayırlar kurarak ellerindeki ürünleri birbirleri ile takas etmelerini ilk borsa olarak kabul edenler var. Ancak borsa sisteminin tam anlamıyla günümüzdeki mantıkla işlemesi ne zamana ve ilk nerede gerçekleşmiştir diye irdelersek çok  ilginçtir ki karşımıza Kütahya’nın Çavdarhisar ilçesi çıkıyor. 

İlginizi çekebilir  Ticari işletmelerde aktif

Tarihin bildiği en eski borsa faliyetleri

Günümüzden tam 1750 yıl önce inşa edildiği bilinen Aizanoi Binası’nda hem borsa işlemleri yapılmış hem de Roma İmparatoru Dioeletianus, enflasyonla mücadele etmek için hazırlamış olduğu mal satış bedelleri hakkındaki duyurular binanın etrafındaki taş bloklarda duyurulmuştur. Yani bu taş bloklar günümüz borsa ekranlarının görevini görmüştür.

Çavdarhisar ilçesinde dünyanın ilk borsası milattan sonra 2. yüzyılın sonlarında ‘macellum’ denilen gıda pazarı olarak kullanılmıştır. Milattan sonra 301 yılında Roma İmparatoru Dioeletianus enflasyon ile baş etmek için belirlediği fiyatları Aizanoi’nin taş bloklarında duyurmuştur. Taş bloklar üzerinde bulunan bu fiyatlar üzerinden alım – satım gerçekleştirilmiştir. Enflasyonun önlenmesi için üretilen mallar arasında çapraz fiyatlandırma yapılmış ve gerçeği yansıtmayan fiyatlar engellenmiştir.

Bir cevap yazın